3-A i EHEDG należą do najważniejszych na świecie standardów dotyczących projektowania higienicznego w przemyśle spożywczym i napojowym. Oba cieszą się uznaniem na całym świecie i mają na celu projektowanie zakładów przetwórczych oraz oprzyrządowania w sposób zapewniający higienę, łatwość czyszczenia i bezpieczeństwo. Niemniej jednak oba systemy znacznie różnią się pod względem pochodzenia, certyfikacji, metodologii oceny oraz weryfikacji.
Standard 3-A opiera się na jasno określonych wymaganiach projektowych oraz niezależnej weryfikacji przeprowadzanej przez stronę trzecią. Natomiast EHEDG stosuje podejście w większym stopniu oparte na ocenie ryzyka i dodatkowo ocenia praktyczną łatwość czyszczenia poszczególnych elementów. W tym wpisie na blogu dowiesz się, jakie są kluczowe różnice między standardami 3-A i EHEDG oraz co oznaczają one dla higienicznej aparatury procesowej.
Dlaczego konstrukcja higieniczna ma znaczenie w przypadku oprzyrządowania procesowego
W wrażliwych środowiskach produkcyjnych higieniczna konstrukcja to znacznie więcej niż tylko kwestia szczegółów projektowych. W sposób zrozumiały wpływa ona na łatwość czyszczenia, bezpieczeństwo produktu, dostępność zakładu, zużycie zasobów oraz zdolność do spełnienia wymagań dotyczących jakości i audytów. Higieniczne oprzyrządowanie procesowe ma szczególne znaczenie tam, gdzie punkty pomiarowe są zintegrowane z procesami CIP lub SIP – innymi słowy, tam, gdzie powierzchnie mające kontakt z medium muszą być niezawodnie czyszczone, a w razie potrzeby sterylizowane.
Wspólny cel: bezpieczeństwo higieniczne w procesie
Zarówno 3-A, jak i EHEDG mają na celu pomóc użytkownikom w niezawodnym doborze i użytkowaniu urządzeń higienicznych. Nacisk kładziony jest na powierzchnie mające kontakt z produktem, geometrię ułatwiającą czyszczenie, odpowiednie materiały, higieniczne przyłącza procesowe, eliminację martwych przestrzeni oraz konstrukcję ograniczającą osadzanie się produktu i rozwój mikroorganizmów.
Dla operatorów weryfikacja ta ma szczególne znaczenie, gdy punkty pomiarowe stanowią część procesu produkcyjnego o krytycznym znaczeniu dla jakości. W takich przypadkach należy spełnić wymogi regulacyjne, specyficzne dla klienta oraz wymagania audytowe – zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne.
3-A a EHEDG: Najważniejsze różnice w skrócie
| Kryterium | 3-A | EHEDG |
| Pochodzenie | USA; wywodzi się historycznie z branży mleczarskiej | Europa; międzynarodowe stowarzyszenie przedsiębiorstw, instytucji badawczych i organów władzy |
| Główne zastosowanie | Kryteria konstrukcyjne dotyczące projektowania, materiałów i produkcji | Ocena funkcji higienicznej i praktycznej łatwości czyszczenia oparta na analizie ryzyka |
| Weryfikacja | Weryfikacja przeprowadzona przez niezależną stronę – certyfikowanego eksperta ds. oceny zgodności | Ocena projektu przeprowadzona przez upoważnionego eksperta EHEDG; w zależności od rodzaju sprzętu – dodatkowy test łatwości czyszczenia |
| Główna zaleta | Przejrzystość dzięki mierzalnym wymaganiom projektowym | Znaczenie praktyczne wynikające z oceny rzeczywistej skuteczności higienicznej |
Współpraca zamiast konkurencji
Organizacje 3-A i EHEDG nie postrzegają się jako przeciwnicy, lecz jako podmioty o podobnych celach i uzupełniających się atutach. Obie promują projektowanie higieniczne jako istotny element zapewniający bezpieczeństwo żywności, jakość produktów oraz skuteczne czyszczenie. Ponadto zarówno EHEDG, jak i 3-A są uznanymi na arenie międzynarodowej autorytetami w dziedzinie projektowania urządzeń higienicznych.
Ich współpraca przyczynia się do międzynarodowej harmonizacji norm, wytycznych i najlepszych praktyk. Dzięki temu konstruktorzy zakładów, producenci komponentów i operatorzy na całym świecie otrzymują jaśniejsze wytyczne dotyczące projektowania, oceny i wdrażania urządzeń higienicznych w systemach zarządzania bezpieczeństwem żywności. Współpraca ta jest szczególnie cenna, ponieważ obie organizacje wnoszą różne perspektywy. 3-A ma bogatą tradycję w zakresie konkretnych kryteriów projektowych, akceptacji regulacyjnej i autoryzacji symboli; atuty EHEDG leżą w wytycznych opartych na ocenie ryzyka, praktycznej ocenie możliwości czyszczenia oraz międzynarodowym transferze wiedzy.
Podejście 3-A: Normy projektowe i weryfikacja przez niezależną stronę trzecią
Od dawna organizacja 3-A jest silnie powiązana z rynkiem północnoamerykańskim i branżą mleczarską. Organizacja ta opracowuje szczegółowe normy sanitarne oraz przyjęte praktyki, które określają kryteria dotyczące urządzeń, materiałów, projektowania higienicznego i produkcji.
Znak 3-A oznacza urządzenia zgodne z odpowiednimi normami sanitarnymi 3-A w zakresie projektowania i produkcji. Aby uzyskać uprawnienie do stosowania tego znaku, wymagana jest niezależna weryfikacja przeprowadzona przez stronę trzecią. Weryfikację tę przeprowadza certyfikowany ekspert ds. oceny zgodności, który sprawdza, czy gotowe urządzenie spełnia wymagania 3-A.
Podejście EHEDG: Ocena ryzyka i weryfikacja możliwości czyszczenia
EHEDG ma silniejszy wpływ w Europie i stosuje praktyczne podejście oparte na ocenie ryzyka. Wytyczne EHEDG opisują zasady projektowania higienicznego zakładów, środowisk produkcyjnych oraz różnych modeli urządzeń.
Wytyczna nr 8 „Zasady projektowania higienicznego” stanowi kluczową podstawę i opisuje kwestie projektowe mające na celu zapobieganie zanieczyszczeniu produktu. Certyfikacja obejmuje ocenę projektu przeprowadzoną przez autoryzowanego rzeczoznawcę EHEDG. Jeśli sama ocena projektu nie jest wystarczająca, wymagane jest przeprowadzenie testu EHEDG zgodnie z dokumentem nr 2 w celu wykazania możliwości czyszczenia danego elementu w zamkniętym systemie CIP (czyszczenie na miejscu). EHEDG bierze zatem pod uwagę nie tylko projekt, ale także praktyczną możliwość czyszczenia.
3-A i EHEDG w szerszym kontekście
Dla operatorów przemysłowych procesów produkcji żywności i napojów praktyczna korzyść nie polega na przeciwstawianiu sobie norm 3-A i EHEDG. Znaczenie ma raczej to, które wymagania są istotne z punktu widzenia rynku, zastosowania, projektu zakładu, specyfikacji klienta oraz audytów. Norma 3-A jest odpowiednim wyborem, gdy priorytetem są jasno mierzalne wymagania projektowe oraz uprawnienie do stosowania symbolu. Natomiast norma EHEDG jest szczególnie pomocna, gdy w kontekście procesu konieczna jest ocena funkcji higienicznej i praktycznej łatwości czyszczenia danego elementu.
Urządzenia pomiarowe firmy WIKA zgodne z normami 3-A i EHEDG
Termometr bimetalowy modelu TG58SA posiada zarówno oznaczenie 3-A, jak i certyfikat EHEDG.
Firma WIKA wspiera realizację koncepcji instalacji higienicznych, dostarczając urządzenia pomiarowe do pomiaru ciśnienia, temperatury, poziomu, siły, przepływu oraz kalibracji. Umożliwia to integrację punktów pomiarowych z procesami w sposób spełniający zarówno wymagania konstrukcyjne, jak i praktyczne wymagania dotyczące łatwości czyszczenia.
Szczególną zaletą jest szeroki asortyment certyfikowanych produktów. W przypadku normy 3-A ponad 50 serii modelowych i wariantów przyrządów pomiarowych oraz systemów uszczelnień membranowych firmy WIKA posiada certyfikat zgodności z normą 74-07 „Czujniki oraz złącza i przyłącza czujników” pod numerem certyfikatu 646. Asortyment firmy WIKA posiadający certyfikat EHEDG obejmuje również ponad 30 serii modelowych i wersji do pomiaru ciśnienia i temperatury, a także higieniczne dostosowania procesowe. Pozwala to operatorom na standaryzację punktów pomiarowych w różnych zakładach, lokalizacjach i projektach, przy jednoczesnym spełnieniu różnych wymagań rynkowych i audytowych.
Kiedy producenci żywności powinni zwrócić uwagę na normy 3-A lub EHEDG? Producenci żywności, kierownicy zakładów i kierownicy procesów odnoszą szczególne korzyści w procesach, w których jakość ma kluczowe znaczenie. Certyfikowane przyrządy pomiarowe firmy WIKA mogą pomóc w ograniczeniu ryzyka mikrobiologicznego, zapewnieniu jakości produktów, zwiększeniu wydajności procesów CIP i SIP oraz ułatwieniu audytowania. Rozwiązania in-line pozbawione martwych przestrzeni mogą również przyczynić się do zmniejszenia nakładu pracy związanego z czyszczeniem, zużycia wody, energii i środków czyszczących, a także skrócenia przestojów i ograniczenia strat partii.
Wniosek: Standardy 3-A i EHEDG wspólnie zapewniają większe bezpieczeństwo w zakresie globalnych wymagań dotyczących projektowania higienicznego
3-A i EHEDG nie są konkurencyjnymi, lecz uzupełniającymi się, uznanymi na całym świecie systemami ramowymi w zakresie projektowania higienicznego. Ich globalna współpraca wzmacnia międzynarodową harmonizację zasad projektowania higienicznego i promuje wspólne rozumienie koncepcji „Food Safety by Design” (bezpieczeństwo żywności zapewnione na etapie projektowania). Standard 3-A zapewnia jasne, mierzalne pod względem strukturalnym wymagania oraz weryfikację przez niezależną stronę trzecią. EHEDG umożliwia ocenę opartą na ryzyku oraz – w zależności od sprzętu – praktyczne testy łatwości czyszczenia. Dzięki szerokiej, certyfikowanej ofercie produktów dla obu systemów firma WIKA wspiera producentów żywności i kierowników zakładów we wdrażaniu higienicznych punktów pomiarowych w sposób bezpieczny dla procesu, łatwy do czyszczenia, oszczędny pod względem zasobów i podlegający audytowi.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące 3-A i EHEDG
Co oznacza skrót 3-A? Skrót 3-A oznacza „3-A Sanitary Standards” i określa wymagania higieniczne dotyczące urządzeń stosowanych w przemyśle spożywczym i napojowym.
Co oznacza skrót EHEDG? Skrót EHEDG oznacza „European Hygienic Engineering & Design Group”. Organizacja ta opracowuje wytyczne i procedury certyfikacyjne dotyczące higienicznego projektowania instalacji.
Jaka jest różnica między 3-A a EHEDG? 3-A koncentruje się na określonych wymaganiach projektowych i ich niezależnej weryfikacji. EHEDG dodatkowo ocenia funkcjonalność higieniczną oraz, w zależności od urządzenia, praktyczną łatwość czyszczenia komponentów i instalacji.
Czy przyrząd pomiarowy może posiadać zarówno oznaczenie 3-A, jak i certyfikat EHEDG? Tak. Higieniczne przyrządy pomiarowe i przyłącza procesowe mogą spełniać wymagania obu systemów i wspierać podmioty działające na arenie międzynarodowej w standaryzacji ich zakładów.
Uwaga
Na naszej stronie internetowej można znaleźć więcej informacji na temat rozwiązań firmy WIKA dla przemysłu spożywczego i napojowego. Nasze broszury zawierają informacje na temat zastosowań sanitarnych oraz wskaźników ciśnienia w wykonaniu higienicznym. Czy mają Państwo jakieś pytania? W każdej chwili mogą Państwo skontaktować się z osobą odpowiedzialną za kontakt w naszej firmie.
Polecamy również nasze artykuły
EHEDG: Punkty pomiarowe o konstrukcji higienicznej
Konstrukcja higieniczna 3-A: kryteria projektowania